 |
Levrekler, belirli bir düzeyin altındaki ve üzerindeki tuzluluğu
tolere edebilirler. Bu sayede tatlı suların deniz bağlantısından
10-15 km kadar içeriye girerek büyük nehirlerin aşağı havzalarında
veya denizle bağlantısı zayıf bile olsa sığ ve çok tuzlu lagünlerde
rastlanabilirler. Denizlerimizde iki tür levrek bulunmaktadır.
Bunlardan en yaygın olanı ve tanınanı Dicentrarchus
labrax türüdür. İspendek olarak anılan ve boyu yaklaşık
20-25 cm civarındaki genç levreklerin özellikle yanal çizgilerinin
üzerinde kalan sırt kısmında belli belirsiz fark edilen koyu renkli
benekler görülebilir. Ancak bu benekli desen, balık erginleştikçe
kaybolur ve sırtta koyu gri, yanlarda parlak gümüşi, karın yöresindeyse
beyaza dönüşerek klasik levrek donunu oluşturur. İkinci levrek
türümüz olan Dicentrarchus
punctatus ağırlıklı olarak Akdeniz sahillerinde rastlanan
buna karşın bulunduğu meralarda bile oldukça nadir görebildiğimiz
bir balıktır. Tıpkı D.
labrax türünün ispendeklerinde rastanabildiğini belirttiğim
benekler gibi çilli-benekli bir desen bu balığın yetişkin bireylerinde
görülür. Vücudun üst yarısı koyu gri-siyahi beneklerle kaplıdır.
Solungaç kapağının üzerinde de belirgin şekilde iri, siyah bir
benek bulunur. Diğer türe göre biraz daha tıknaz yapılı ve gürbüz
görünümlü olan D.
punctatus sahip olduğu desenden dolayı benekli (çilli)
levrek olarak adlandırılır.
Levrek zeki olduğu kadar yöresel besin olanaklarını hızla kavrayarak
değerlendirebilen bir yırtıcıdır. Avlanma sahasında rastladığı
her türden yemlik canlı üzerine av baskısı kurar hatta fare gibi
karasal kemirgenleri bile tüketebilir. Biçerdöverlerin denize
ulaşan drenaj kanalları kıyısındaki tarlalara girdiği hasat dönemlerinde
ve zararı bilinmesine karşılık ülkemiz ziraatinin bir gerçeği
sayacağım anız yakımına başlandığı periyotlarda suya yoğun miktarda
fare girer/düşer. (Bunlar sıçan değildir, zira sıçanlar daha
iridirler ve iyi yüzücüdürler). Aynı şekilde denize yakın
coğrafyalarda akarsu kıyılarındaki yoğun kamışlıklar da fareler
için önemli yaşam alanlarını oluştururlar. Özellikle bahar sonu
ve yaz başından itibaren sonbahara dek bu tip alanlarda üreyen
fareler gün içerisinde suya girerler, kamışlardan düşebilirler.
Her iki senaryoda da ufak ve güçsüz olanları akıntıyla kanal mansabına
kadar sürüklenerek bu kısımda levreklerin devriye sahasına ulaşarak
yem olurlar. Her iki levrek türü de aynı yaşam alanlarını paylaşarak
benzer avlanma ve beslenme alışkanlıkları sergilerler. Bu yüzden
olta balıkçılığı açısından türe özgü ayrı ayrı levrek donamları
olmayıp levrek için donatılan her takımla iki türde yakalanabilir.
Sıcak sezonda kıyılayan ve yukarıda değindiğim gibi acı sulu kara
içlerine kadar giren, sokulduğu haliçlerde av kovalayan levrekler
iklimin sertleşerek kıyı sularının soğumasıyla birlikte açık denize
doğru göçerler. Buna karşın iri bireylerin deltalık sahalardan
ve akarsu ağızlarından çok uzaklaşmayıp yemin az ve zor bulunduğu
üreme dönemi arifesinde bu meraların nimetlerinden faydalanarak
yumurta ve sperm olgunlaştırdığı bilinir. Kış aylarında bu tip
meraların damızlık niteliğe sahip iri levrekler vermesini üreme
hazırlığında nitelikli besin arayan levreklerin kıyılama alışkanlığına
bağlayabiliriz.
Kullanılacak şamandıralı donamların Ø 0,28-0,30 mm, yüzey sürütmelerinin
Ø 0,35 mm ve dip bırakmalarının Ø 0,35-0,40 mm aralığını geçmeyen
polimer yapıda (tercihen florokarbon) bir misinadan yapılması
hafif olduğu kadar sağlam bir olta bedeni oluşturulmasına olanak
sağlar. Ağızlarındaki dişler konik olduğundan misinayı kesmeleri
çok zordur. Ancak levreklerde bulunan solungaç kapaklarının kenarı
oldukça keskindir ve balığın yanlara pikeleyerek geriye kaçışlarında
misinanın solungaçlara takılmasına müsade etmeksizin gergin tutulması
donamın kesilmemesi için oldukça önemlidir. Levrekler su içerisindeki
her türlü sese ve harekete oldukça ilgilidirler ancak bu balıklar
için mütemadiyen kullandığım "korkak deniz yırtıcıları"
ifadesine değinerek ne denli temkinli ve müşkülpesent yırtıcılar
olduklarını da belirtmeliyim. Donamın üzerinde aşırıya kaçan her
türlü öğenin levrekleri nasıl huylandırıp kaçırdığına dair bir
dolu oltacı hikâyesi duyarsınız. Nihayetinde, kullanılan donamı,
yemin şeklini, rengini, yüzüşünü beğenmemek gibi huyları olan
çok fazla balık olmasa da özellikle mevsim dönümlerinde her nevi
yeme karşı sergilediği saldırganlığı ve şaşırtıcı iştahlılığını
da vurgulamak gerekir. Yapay yemin peşinden levreğin kıyıladığı
ancak yemi almadığı durumlarda yemi incelterek hareketleri serseri
ve kısa sert hamlelere dönüştürmek yararlı olacaktır. Bir anlamda
balığı kıskandırabilmek adına yemin tek düze çekilmesinden ziyade
dur-kalklarla yüzdürmek, ani çekişlerle batırmak, hız keserek
yüzeye kaldırmak türünden kamış ve sarım uyumuna dayalı sürütme
tekniklerini geliştirmelisiniz. Bu sarım ve sürütme teknikleri
sudaki yemin yırtıcılar açısından fark edilirliğini ve cazibesini
arttıracak görsel ve duyumsal etkiler oluşturur. Levrek avında
kullanılan tüm yapay balık gruplarında uygulanan onca renk ve
desen örneği yanında başarısı tartışma götürmeyecek olan tek kompozisyon
sırtta siyah koyu griden yanlara doğru yanar döner yansımalı parlak
gümüşe dönen, karında ise galsaması hafifçe kızartılmış beyaz
renge sahip olanıdır. Levreğin en çok sevdiği kefal
yavruları ve gümüş balığının
donuna benzeyen bu kompozisyonu taşıyan yapay yemler kıyı oltacılığı
için hazır tuttuğunuz takım çantanızın demirbaşı sayılmalıdır.
Yazarın
deniz levreği için önerdiği olta donamları
Tek
iğneli, dip bırakması  | Canlı
/ yapay yemli, yüzey sürütmesi
| Canlı
yemli, şamandıralı orta su bırakması
|  |
Yazarın
deniz
levreği için önerdiği olta
yemleri
| Canlı
Yemler | Karides,
mamun, kaya balıkları, kefal ilaryası, isparoz, gümüş, izmarit, kupes, boru kurdu
ve diğer kum kurtları (poliketler) | | Taze
Yemler | Parça
ve tüm karides, akyem, mamun, sülünes, kaya balıkları, kefal ilaryası, gümüş,
izmarit, kupes, boru kurdu ve diğer kum kurtları (poliketler) | | Yapay
Yemler |
Her
türden ve sınıftan sahte balıklar (voblerler),
zokayla kullanılabilen ve kumyılanı (zargana)
taklidi başta olmak üzere tek ya da sıralı
olarak tek bedende birçok köstek ucunda her
türlü sasi, muhtelif ağırlıkta ve boyda yalpa
kaşıkları, levrek çaparisi (yerel anılış:
mantarlı tüy takımı) |
|  |
|
Bahadır ÇAPAR 
Olta
balıkçılığı açısından denizlerimizde yaşayan en değerli balıklarımızın
başında levrekler gelir. Etinin lezzeti yanında oltadaki inatçı
ve mücadeleci tavrı onu en çok aranan balık haline getirmiştir,
denilebilir. Öyle ki deniz kıyısında olta atan hemen hemen
her oltacının hedefi o gün için en azından bir tane levrek
yakalayabilmektir. Kıyıdan yapılan olta balıkçılığı uygulamaları
ve bu uygulamalarda kullanılmak üzere çeşitlendirilen birçok
yapay yem levreği hedefleyecek şekilde bu türe dönük detaylandırılmıştır.
Kıyıya yakın kayalık, eriştelik ve kumluk her türlü merada;
ama özellikle denize dökülen akarsuların ağzında tabana yakın
alanda dağılım sergileyen en belirgin kıyı yırtıcılarındandır.
